KDV (Bulgarca DDS), ciro üzerindeki katma değer vergisidir. Bu yazı, ne zaman kayıt yaptırmak gerektiği hakkında değil — bunun için ayrı bir KDV kaydı yazımız var — kayıtlı bir şirketin bu vergiyi nasıl hesapladığı ve hangi sürede ödediği hakkındadır.
KDV Nedir
KDV dolaylı bir vergidir: şirket bunu satışları üzerinden hesaplar, ancak fiilen nihai tüketici öder; işletme KDV’yi devlet adına tahsil eder ve aynı anda tedarikçilerine ödediği KDV’yi indirme hakkına sahiptir. KDV Kanunu (ZDDS) ile düzenlenir.
KDV’yi Kim Hesaplar
KDV’yi, ZDDS kapsamında kayıtlı kişiler, verginin mükellefi oldukları vergiye tabi işlemler için hesaplar. Tersine yükümlülük (reverse charge) mekanizmasında vergiyi alıcı hesaplayabilir. Bazı kayıt türleri (örneğin yalnızca AB hizmetlerine ilişkin m. 97a) bütün satışlarda KDV hesaplama ve tam KDV indirim hakkı sağlamaz. Kayıtlı olmayan şirket satışları üzerinden KDV hesaplamaz.
KDV Oranları
- %20 — mal ve hizmetlerin çoğu için standart oran;
- %9 — otel ve benzeri konaklama hizmetleri (kamping dahil); kitaplar, ders kitapları ve süreli yayınlar (basılı ve elektronik); ZDDS 4 numaralı listedeki bazı bebek ürünleri, bebek bezleri ve hijyen ürünleri;
- %0 — AB’ye topluluk içi teslimler, AB dışına ihracat ve bazı uluslararası taşımacılık hizmetleri — ancak yalnızca ZDDS koşulları sağlandığında ve destekleyici belgeler bulunduğunda.
Önemli: AB’ye yapılan her mal gönderimi kendiliğinden %0 oranına tabi değildir; sıfır oran yalnızca öngörülen koşullar sağlandığında uygulanır.
Nasıl Hesaplanır
Ödenecek KDV, satış vergisi ile alış vergisi arasındaki farktır:
Hesaplanan KDV (satışlar üzerinden)
− indirilecek KDV (vergiye tabi faaliyet için yapılan alışlardaki KDV)
= ödenecek KDV.
Örnek: %20 KDV’li satışlar 4.000 € hesaplanan vergi doğurdu, alışlar 1.500 € indirilecek vergi içeriyor; ödenecek tutar 4.000 − 1.500 = 2.500 €.
İndirilecek KDV hesaplanan KDV’yi aşarsa, fark iade konusu olur. Sıra şöyledir: tutar önce mevcut vergi ve sigorta borçlarına mahsup edilir ve izleyen iki vergilendirme döneminde indirim için devreder; bundan sonra kalan tutar kural olarak prosedürdeki son beyannamenin verilmesinden itibaren 30 gün içinde iade edilir veya mahsup edilir (ZDDS m. 92; bazı hâllerde hızlandırılmış iade uygulanır).
Beyan ve Ödeme Süreleri
KDV’de vergilendirme dönemi takvim ayıdır. Her ay için şirket, alış ve satış defterleriyle birlikte KDV beyannamesi verir. Beyan ve ödeme süresi, izleyen ayın 14’üne kadardır (ZDDS m. 125); beyan elektronik yapılır ve bir günlük gecikme dahi yaptırım doğurur. Ayrıca VIES beyannamesi verilir — AB’ye yapılan her satış için değil, yalnızca VIES’te gösterilmesi gereken işlemler için (belirli topluluk içi mal teslimleri, başka bir AB ülkesinde tersine yükümlülüğe tabi B2B hizmetler, üçgen işlemler).
Sık Sorulan Sorular
Bulgaristan’da KDV oranı nedir?
Standart %20, indirimli %9, koşulların sağlanması hâlinde ihracat ve AB teslimlerinde %0.
KDV hangi tarihe kadar ödenir?
Raporlama ayını izleyen ayın 14’üne kadar.
İndirilecek KDV iade alınabilir mi?
Evet, indirilecek vergi hesaplanan vergiyi aşıyorsa — ancak tutar önce iki dönem devreder ve mahsup edilir, kalan kısım sonra iade edilir (m. 92).
Bunun KDV kaydından farkı nedir?
Kayıt, mükellefiyetin tesisidir (eşikler, usul); burada ise kayıttan sonraki hesaplama ve ödeme anlatılmaktadır. Genel bakış için KDV, VIES ve EORI yazımıza bakın.