KDV kaydı, Bulgaristan’da şirket kurduktan sonraki kilit adımlardan biridir. Satışlarınız üzerinden KDV hesaplamak zorunda olup olmadığınız, alışlarınızdaki KDV’yi indirip indiremeyeceğiniz ve NAP’a (Ulusal Gelir Ajansı) beyanname verip vermeyeceğiniz buna bağlıdır. Bu yazıda kaydın ne zaman zorunlu olduğunu, ne zaman gönüllü yapılabileceğini, başvurunun nasıl verildiğini ve sonrasında ne yapılması gerektiğini ele alıyoruz. Bu, KDV, VIES ve EORI yazımızın ayrıntılı devamıdır.
KDV Kaydı Nedir
KDV (Bulgarca DDS — данък върху добавената стойност), katma değer vergisidir. ZDDS kapsamında kayıt, şirketin BG ön ekli bir kimlik numarası alması; vergiye tabi satışlarında KDV hesaplaması; faturalarında KDV göstermesi; aylık beyanname vermesi ve aynı zamanda KDV indirim hakkı kazanması anlamına gelir — yani tedarikçilere ödenen KDV’nin indirilmesi.
Kayıt zorunlu (kanunda öngörülen koşullar gerçekleştiğinde) veya gönüllü (şirketin isteğiyle) olabilir. İkisini de ele alalım.
KDV Kaydı Türleri
| Dayanak | Ne zaman uygulanır | Eşik |
|---|---|---|
| Ciroya göre zorunlu (m. 96) | Vergiye tabi ciro takvim yılı içinde eşiği aştığında | 51.130 € |
| AB ile hizmetler (m. 97a) | AB’deki bir işletmeden Bulgaristan’da vergilendirilen hizmet alınması veya başka bir AB ülkesindeki işletmeye B2B hizmet verilmesi | Cirodan bağımsız |
| Topluluk içi mal edinimi (m. 99) | Diğer AB ülkelerinden yıllık eşiği aşan mal alımı | 10.000 € |
| Hukuki halefiyet (m. 132) | İşletmenin veya bir bölümünün m. 10 kapsamında devralınması | Cirodan bağımsız |
| Gönüllü (m. 100) | Eşiğe ulaşmadan, kendi isteğiyle | Yok |
2026 için önemli bir açıklama: montaj ve kurulumla ilgili m. 97 dayanağı 01.01.2026’dan itibaren yürürlükten kaldırılmıştır; mesafeli satışlara ilişkin eski m. 98 ise 2021’de kaldırılmıştır. Bunlar yürürlükteki dayanaklar olarak sayılmamalıdır. Kanundaki liste sınırlayıcı da değildir: bazı yabancı kişiler ve birlikler için ayrı hâller öngörülmüştür.
51.130 Avro Eşiği ve Cironun Hesabı
2026’dan itibaren ciroya göre zorunlu kayıt eşiği 51.130 avrodur. Kilit ayrıntı: ciro takvim yılı esas alınarak (1 Ocak – 31 Aralık) izlenir; eskiden olduğu gibi «kayan» son 12 ay değil. Vergiye tabi ciroya, vergiye tabi teslimler, KDV indirim hakkı sağlayan istisna teslimler ve ayrıca bazı finans ve sigorta hizmetleri ile taşınmaz teslimleri dahildir.
Ciro eşiği aştığı anda, aşımın gerçekleştiği günden itibaren 7 gün içinde kayıt başvurusu yapılmalıdır. Sürenin kaçırılması yaptırım ve vergi tarhiyatı riski doğurur.
NAP’a Başvuru Nasıl Verilir
Kayıt başvurusu NAP’a örneğe uygun olarak (Ek No 1) verilir. Verme yolları:
- Elektronik — nitelikli elektronik imza (KEP) ile NAP portalı üzerinden, DOPK kurallarına göre; bu sırada yazışma için bir elektronik adres beyan edilir;
- Şahsen — şirketin kanuni temsilcisi tarafından (yabancı kişiler için akredite temsilci aracılığıyla) NAP’ın yerel biriminde.
Başvuruya vergiye tabi ciroya ilişkin belge ve dayanağa göre ek belgeler eklenir (örneğin m. 132 hâlinde Ticaret Sicili kaydına ilişkin bilgiler).
Süreler. Gelir idaresi 7 gün içinde inceleme yapar ve incelemenin tamamlanmasından itibaren 7 gün içinde kayıt kararını düzenler (ZDDS m. 101). M. 97a ve m. 99 kapsamındaki kayıtlar için hızlandırılmış 3 günlük usul öngörülmüştür. Kayıt tarihi, kararın tebliğ edildiği tarihtir.
Aktif listesi. Kayıt tarihinde mevcut aktifler için KDV indirim hakkından yararlanabilmek amacıyla, kayıttan sonra 7 gün içinde (m. 132 hâlinde 14 gün) mevcut varlıkların listesi verilmelidir.
Kayıttan Sonra Ne Yapılır
- vergiye tabi satışlar üzerinden %20 oranında KDV hesaplanır (bazı kategorilerde %9 — oteller, kitaplar, bazı bebek ve hijyen ürünleri; bazı uluslararası teslimlerde %0);
- her ay KDV beyannamesi, alış ve satış defterleriyle birlikte elektronik olarak, izleyen ayın belirlenen süresine kadar verilir;
- başka AB ülkelerindeki işletmelere mal ve hizmet teslimlerinde ayrıca VIES beyannamesi verilir;
- vergiye tabi faaliyet için yapılan alımlardaki KDV indirim hakkı doğar.
Kayıt Gerekmeyen Hâller: SME Rejimleri
2026’dan itibaren küçük işletmeler için rejimler yürürlüktedir. Ulusal SME rejimi, Bulgaristan’daki cirosu 51.130 avronun altında olan kişilere kendiliğinden uygulanır — özel bir kayıt gerekmez ve satışlar üzerinden KDV hesaplanmaz. Sınır ötesi rejim, AB genelindeki toplam cirosu 100.000 avronun altında olan ve her ülkenin ulusal eşiklerine uyan şirketlere açıktır; bu kişi «-EX» ekli bir kimlik alır ve üç aylık ciro raporları verir. Bu rejimde KDV hesaplanmaz; ancak bu, standart KDV kaydı anlamına gelmez.
Kayıttan Çıkma
Dayanakların ortadan kalkması hâlinde kayıttan çıkmak mümkündür (örneğin cironun gerekli dönemde eşiğin altına düşmesi). Geçiş dönemine ilişkin önemli bir sınırlama vardır: 2025’te eşiği aşan kişiler, 2026 sonuna kadar kendi tercihleriyle kayıttan çıkamaz.
Sık Sorulan Sorular
Şirket kurulur kurulmaz kayıt zorunlu mu?
Hayır — ciro eşiğin altındaysa ve özel dayanaklar (AB ile hizmetler, topluluk içi edinim) yoksa gerekmez. Birçok şirket 51.130 avroya ulaşana kadar KDV’siz çalışır ya da girdi vergisini indirebilmek için gönüllü kayıt yaptırır.
Gönüllü kayıt mümkün mü?
Evet, m. 100 kapsamında, eşiğe ulaşmadan. KDV’li giderleriniz fazlaysa veya AB’deki iş ortaklarınız BG numarası istiyorsa avantajlıdır.
AB’deki şirketlerle çalışıyorum, kayıt gerekir mi?
Çoğu zaman evet: AB’deki işletmelere hizmet verirken veya onlardan hizmet alırken kayıt cirodan bağımsız olarak zorunludur (m. 97a).
KDV ile EORI aynı şey mi?
Hayır. KDV vergi kaydıdır, EORI ise AB dışı işlemler için gümrük kimlik numarasıdır — ayrıntılar EORI yazımızda.
Şirket türü seçimine nereden başlamalı?
Henüz kuruluş aşamasındaysanız EOOD mi, OOD mi yazımızla başlayın.