Kurumlar vergisi, Bulgaristan’da şirket kârı üzerinden alınan temel vergidir. Oranı AB’deki en düşük oranlardan biridir ve kârın büyüklüğüne göre değişmez. Bu yazıda kimin mükellef olduğunu, vergi matrahının nasıl hesaplandığını ve hangi sürelerde beyan edilip ödendiğini ele alıyoruz.
Kurumlar Vergisi Nedir
Kurumlar vergisi, tüzel kişilerin kârı üzerinden alınan ve Kurumlar Vergisi Kanunu (ZKPO) ile düzenlenen vergidir. Bulgaristan’da vergi kârı üzerinden %10 düz oran uygulanır — küçük ve büyük işletme için aynıdır. Vergilendirme dönemi takvim yılıdır.
Kimler Kurumlar Vergisi Mükellefidir
- yerli tüzel kişiler — EOOD, OOD, AD, DPK ve EDPK ile diğer ticaret şirketleri;
- tüzel kişiliği olmayan ortaklıklar (örneğin DZZD) ve bunlara eş tutulan oluşumlar;
- yabancı tüzel kişiler — Bulgaristan’daki işyeri üzerinden yürüttükleri faaliyetin kârı bakımından.
Yabancı bir şirketin, böyle bir işyeriyle bağlantılı olmayan Bulgaristan kaynaklı bazı gelirleri kurumlar vergisine değil, stopaj vergisine tabidir (ZKPO m. 195) — bunlar farklı rejimlerdir. Şirket, KDV mükellefi olup olmadığına bakılmaksızın kurumlar vergisi öder.
Vergi Nasıl Hesaplanır
Vergi doğrudan muhasebe kârı üzerinden değil, vergi kârı üzerinden hesaplanır. Şema şöyledir:
muhasebe kârı (mali sonuç)
+ vergisel artırımlar (sürekli farklar — belgesiz giderler, cezalar, yaptırımlar ve gecikmiş kamu borçlarına ilişkin faizler; geçici vergi farkları)
− vergisel indirimler
− geçmiş yılların devreden zararları
= vergi kârı × %10 = kurumlar vergisi.
Örnek: muhasebe kârı 80.000 € ve vergisel artırım 5.000 € ise (vergisel indirim ve devreden zarar yoksa), vergi kârı 85.000 € olur; 85.000 × %10 = 8.500 €. Gerçek hesap, somut düzeltmelere ve devreden zararlara bağlıdır.
Geçici Vergi Ödemeleri
Şirketler yıl içinde kurumlar vergisi için geçici ödeme yapar. Türü, bir önceki yıldan da önceki yılın net satış gelirlerine bağlıdır (örneğin 2026 ödemeleri için 2024 verisi esas alınır):
| Net satış geliri | Geçici ödeme |
|---|---|
| 300.000 levayı aşmıyorsa (≈ 153.388 €) | Yapılmaz |
| 300.000 levanın üzerinde, 3.000.000 levayı aşmıyorsa | Üç aylık |
| 3.000.000 levanın üzerinde (≈ 1.533.876 €) | Aylık |
Eşikler kanunda leva olarak belirlenmiştir; avro tutarları yaklaşık karşılıktır. 2026’da üç aylık ödemelerin süreleri: 15 Nisan, 15 Temmuz ve 1 Aralık (dördüncü çeyrek için geçici ödeme yapılmaz). Yeni kurulan şirketler, kuruluş yılında ve ertesi yıl geçici ödeme yapmakla yükümlü değildir (tür değiştirme sonucu doğan şirketler hariç) — isterlerse gönüllü olarak üç aylık ödeme yapabilirler.
Beyanname ve Ödeme Süreleri
Yıl sonunda şirket, ZKPO m. 92 kapsamında yıllık vergi beyannamesi verir. Süre, izleyen yılın 1 Mart – 30 Haziran tarihleri arasıdır; yıllık vergi de aynı süre içinde ödenir (yapılan geçici ödemeler düşülerek). Ayrı bir yükümlülük olarak yıllık mali tablo, izleyen yılın 30 Eylül tarihine kadar Ticaret Sicili’nde yayımlanır (Muhasebe Kanunu’ndaki süre, yayımlamakla yükümlü şirketler için).
Sık Sorulan Sorular
Bulgaristan’da kurumlar vergisi ne kadar?
Vergi kârı üzerinden %10; bütün şirketler için düz oran.
Şirket yılı zararla kapatırsa ödeme gerekir mi?
Zarardan vergi alınmaz, ancak beyanname verilmelidir; zarar devredilerek sonraki yılların kârından indirilebilir.
Ortağa dağıtılan kâr nasıl vergilendirilir?
Önce kâr %10 kurumlar vergisine, sonra dağıtımda %5 temettü vergisine tabidir. Toplam efektif yük yaklaşık %14,5’tir.
Kurumlar vergisi ile KDV aynı vergi midir?
Hayır. Biri kâr üzerinden alınır, KDV ise ciro üzerindeki katma değer vergisidir.