Bulgaristan’da işe başlayan girişimcilerin en sık karşılaştığı üç kısaltma KDV, VIES ve EORI’dir. Aslında konu göründüğünden basittir: KDV yerel katma değer vergisidir, VIES iş ortağınızın AB KDV numarasını doğrulama yoludur, EORI ise esas olarak AB dışıyla ticaret için gerekir. Her birini sırayla ele alalım ve gerçekte ne zaman neyin gerektiğini gösterelim.
KDV: Bulgaristan’daki Adıyla DDS
Bulgaristan’da KDV, Bulgarca’da DDS (данък върху добавената стойност) olarak adlandırılır. Standart oran %20’dir. %9 indirimli oran belirli hâllerde uygulanır: otel ve benzeri tesislerde konaklama (kamping dahil); kitaplar, ders kitapları ve süreli yayınlar (basılı ve elektronik; ağırlıklı olarak reklam, video veya müzik içerenler hariç); ayrıca ZDDS’ye ekli 4 numaralı listede yer alan bazı bebek gıdaları, bebek bezleri ve hijyen ürünleri. KDV mükellefi şirket satışları üzerinden vergi hesaplar ve alış faturalarındaki KDV’yi indirebilir.
Ciroya Göre Kayıt
Zorunlu kaydın temel hâli ciroya bağlıdır. 1 Ocak 2026’dan itibaren eşik avro cinsindendir ve ülke içindeki vergiye tabi ciro için 51.130 avrodur. 2026’dan itibaren ciro cari takvim yılı esas alınarak hesaplanır. Ciro bu tutarı aştığı anda NAP’a başvuru için 7 gün süre vardır.
Eşiğin altında gönüllü kayıt mümkündür (ZDDS m. 100). AB’de KDV mükellefi şirketlerle çalışıyorsanız veya başlangıçtaki büyük alımlarda KDV indirimi istiyorsanız bu çoğu zaman mantıklıdır.
Cirodan Bağımsız Olarak Kaydın Zorunlu Olduğu Hâller
Ciro eşiğinin yanı sıra kanun, işlemlerin niteliği nedeniyle ciro tutarından bağımsız olarak kayıt gerektiren hâller öngörür. En sık rastlananlar:
- AB ile bağlantılı hizmetler (ZDDS m. 97a). Bulgaristan’da vergilendirme yeri bulunan ve KDV’yi alıcının hesapladığı bir hizmeti alıyorsanız (yabancı sağlayıcıdan çevrim içi reklam hizmetleri, SaaS abonelikleri ve platform komisyonları) ya da şirketiniz başka bir AB ülkesindeki işletmeye, verginin alıcı tarafından ödendiği bir hizmet veriyorsa kayıt zorunludur. Başvuru, verginin doğduğu andan en geç 7 gün önce yapılır.
- Topluluk içi mal edinimleri (ZDDS m. 99). Diğer AB ülkelerinden mal alıyorsanız ve toplam değer cari takvim yılında 10.000 avroyu aşıyorsa. Başvuru, eşiğin aşılacağı edinimden en geç 7 gün önce yapılır. Yeni taşıtlar ve özel tüketim vergisine tabi mallar ayrıca değerlendirilir.
- Hukuki halefiyet (ZDDS m. 132). Örneğin, KDV mükellefi bir kişiden işletmenin, malların veya hizmetlerin hukuki halefiyet yoluyla devralınması (tür değiştirme veya işletmenin devri hâlinde).
Bu liste sınırlayıcı değildir: kanun yabancı kişiler ve özel rejimler için ayrı hâller de öngörür. Bu nedenle işiniz en baştan AB ile bağlantılıysa veya hizmet ithal ediyorsanız, KDV kaydını önceden planlamakta fayda vardır — çoğu zaman ciro eşiğe ulaşmadan önce gerekli hâle gelir.
2026’dan İtibaren Küçük İşletme (SME) Rejimi
2026’dan itibaren küçük işletmeler için özel rejimler yürürlüktedir. Bulgar şirketi, Bulgaristan’daki cirosu ne cari ne de önceki takvim yılında 51.130 avroyu aşmıyorsa ulusal rejimi uygulayabilir. Sınır ötesi rejim için AB genelindeki toplam ciro 100.000 avroyu aşmamalı ve her ülkenin ulusal eşiklerine uyulmalıdır. Bu rejimde işletme KDV hesaplamaz; ancak bu, standart KDV kaydı anlamına gelmez ve rejimin kendi koşulları ile sınırlamaları vardır.
VIES: AB KDV Numaralarının Doğrulanması
VIES (VAT Information Exchange System), AB’nin KDV numaralarını doğrulamak için kullanılan ortak sistemidir. Kayıttan sonra Bulgar şirketi BG ön ekli bir numara alır ve numaranın sınır ötesi işlemler için geçerliliği VIES üzerinden kontrol edilebilir. Sorgulama herkese açıktır ve Avrupa Komisyonu’nun sitesinde yapılır.
Uygulamadaki önemi şudur: AB içinde işletmeden işletmeye ticarette vergi çoğu hâlde alıcı tarafından kendi ülkesinde ödenir (hizmetlerde tersine yükümlülük, mallarda topluluk içi teslim kuralları). Ancak iş ortağının VIES’te geçerli bir numarasının bulunması, Bulgar KDV’si olmadan belge düzenlemek için önemli ama tek koşul değildir: sonuç teslimin türüne, ifa yerine, alıcının statüsüne ve destekleyici belgelere de bağlıdır. Bu nedenle «AB içindeki her B2B işlem KDV’sizdir» ifadesi doğru değildir. Ayrıca belirli işlemlerde Bulgar şirketi VIES beyannamesi vermekle de yükümlüdür.
EORI: Gümrük Numarası
EORI (Economic Operators Registration and Identification), ekonomik operatörün tek gümrük kimlik numarasıdır. İthalat, ihracat ve transit işlemlerinin gümrük beyanında ve operatörün kimliğinin gerektiği diğer gümrük işlemlerinde zorunludur — yani öncelikle AB dışı üçüncü ülkelerle ticarette (örneğin Türkiye, Çin, Birleşik Krallık, ABD). Bulgaristan’da numara Gümrük İdaresi (Агенция «Митници») aracılığıyla alınır.
AB statüsündeki malların Birlik içinde olağan ticaretinde gümrük beyanı yapılmadığından EORI kural olarak gerekmez. Yine de AB içi işlemler için tamamen dışlanamaz: transit veya diğer gümrük rejimlerinde gerekebilir. EORI ile KDV kaydı farklı şeylerdir; biri diğerinin yerine geçmez.
Pratikte Nasıl Bağlanır
| Durumunuz | Gereken |
|---|---|
| Bulgaristan’daki ciro 51.130 avroyu aştı | Zorunlu KDV kaydı (m. 96) |
| AB’deki şirketlerden veya onlara hizmet | Cirodan bağımsız KDV kaydı (m. 97a) |
| AB’den yılda 10.000 avronun üzerinde mal alımı | Topluluk içi edinim kaydı (m. 99) |
| AB içinde B2B satış veya alım | KDV numarası, iş ortağının VIES’te doğrulanması, VIES beyannamesi |
| AB dışı ithalat veya ihracat | EORI (ithalatta ayrıca KDV) |
| AB ve ithalat olmadan küçük yerel iş | Eşiğe kadar çoğu zaman KDV’siz çalışmak mümkündür |
Ne Öneriyoruz
KDV, VIES ve EORI ayrı ayrı «zorluklar» değil, belirli durumlar için araçlardır: KDV, ciroya veya işlemlerin niteliğine göre uygulanır; VIES numara doğrulaması ve AB raporlamasıdır; EORI ise esas olarak Birlik dışı gümrükte gerekir. İşinize tam olarak neyin ve ne zaman gerektiğini başlangıçta belirlemek en doğrusudur — o zaman geriye dönük kayıt yaptırmak gerekmez.
KDV kaydını, EORI başvurusunu ve sonraki raporlamayı muhasebe hizmeti ve anahtar teslim şirket kuruluşu kapsamında yürütüyoruz. Şirket türü seçimi için EOOD mi, OOD mi yazımıza, avro cinsinden sermaye için ilgili sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık Sorulan Sorular
2026’da hangi cirodan itibaren KDV kaydı zorunludur?
Ülke içinde cari takvim yılında 51.130 avro vergiye tabi cirodan itibaren; eşik aşıldıktan sonra başvuru için 7 gün süre vardır.
Bulgaristan’da KDV oranı nedir?
Standart oran %20, indirimli oran %9’dur (oteller, kitap ve süreli yayınlar, bazı bebek ve hijyen ürünleri).
VIES nedir?
AB’nin KDV numaralarını doğrulama ve Birlik içi işlemleri raporlama sistemidir. Kayıttan sonra BG ön ekli Bulgar numarası VIES’te sorgulanabilir.
EORI kime gerekir?
Öncelikle AB dışına mal getiren veya gönderenlere. Birlik içi olağan mal ticaretinde kural olarak gerekmez.
AB şirketleriyle çalışırken KDV kaydı gerekir mi?
Çoğu zaman evet: AB’deki işletmelere hizmet verirken veya onlardan hizmet alırken kayıt cirodan bağımsız olarak gerekir (ZDDS m. 97a).
EORI ile KDV aynı şey mi?
Hayır. KDV bir vergidir, EORI ise gümrük kimlik numarasıdır. Biri diğerinin yerine geçmez.